Smalspoor
Het Rijssens Leemspoor wil het smalspoorcentrum van Oost-Nederland zijn. We zijn niet het enige smalspoormuseum in Nederland. We werken veel samen met collega-verenigingen en via de HRN, de koepelvereniging van Historisch Railvervoer in Nederland. Wordt er onderling veel kennis er ervaring uitgewisseld. Behalve een bezoek aan ons eigen Rijssens Leemspoor bent u ook welkom bij onze collega’s. U vindt ze hieronder. De informatie die te vinden is op onderstaande websites valt buiten de verantwoordelijkheid van het Rijssens Leemspoor.
Spoorwijdten:
In de eerste helft van de vorige eeuw speelde smalspoor, een verzamelnaam voor spoorwegen met een spoorwijdte ( afstand tussen de rails) kleiner dan die waarop NS rijdt ( 1435 ) mm een belangrijke rol in het vervoer van mens en product. Door heel Nederland lagen tramlijntjes die het platteland ontsloten en in tal van bedrijven zorgde het smalspoor voor het vervoer van grondstoffen en eindproducten. De spoorwijdte van het Rijssens Leemspoor bedraagt 600 mm. Dit in tegenstelling tot vroeger, toen de plaatselijke steenfabrieken een spoorwijdte van 700 mm hanteerden. Maar met de gift van het eerste materieel, wat op 600 mm stond, is dit de standaard geworden. Maar wat is nu normaalspoor en was is smalspoor. In dit artikel leest u meer informatie over diverse soorten smalspoor.
Materieel:
We rijden vooral met diesellocomotieven van O&K en Diema, ook hebben we materieel van Spoorijzer, Jung, Simplex etcetera. Wilt u meer informatie over deze en andere producenten, u vindt deze in de onderstaande links:
- DIEMA
- Schoema (vooral tabblad schmalspurlokomotieven)
- Spoorijzer
- Orenstein & Koppel (O&K)
- Decauville
- Alan Keef
- Du Croo & Brauns
- Info Dolberg Maschinen- und Feldbahnfabriek
- Info Arthur Jung Locomotieffabriek
- Moteurs Moes
Historisch Railvervoer Nederland
De koepel Historisch Railvervoer Nederland (HRN) is de landelijke koepelorganisatie die de belangen van 30 Nederlandse museale railorganisaties behartigt.
De koepelorganisatie is op een groot aantal terreinen actief, variërend van gezamenlijke publiciteitsacties tot activiteiten op het gebied van spoorwegveiligheid, cultuur en milieu.
Andere smalspoormusea in Nederland
Smalspoor werd toegepast voor het vervoer van grond, zand, klei en leem. De laatste twee ten behoeve van de steenfabrieken. Ook voor het vervoer van veen/turf, bij de aanleg van tunnels, in fabrieken van bijvoorbeeld heipalen en ook voor het vervoer van mensen. Denk maar aan de vele trammaatschappijen in binnen en buitenland.
- Steenfabriek de Werklust, Losser
- Gelderse Smalspoor Stichting
- Industrieel smalspoormuseum Erica
- Stoomtrein Katwijk Leiden
- Rotterdamse Tramweg Maatschappij (RTM)
- Noord Nederlands Trein & Tram Museum
- Eerste Drentse vereniging van Stoomliefhebbers (Veenpark)
- NMMD.locaalspoor (algemene site van (smalspoor)musea)
Smalspoormusea in buitenland
In verschillende landen in Europa vinden we collega-verenigingen.
Duitsland:
In Duitsland zijn vroeger veel nevenlijnen in smalspoor uitgevoerd, zoals de metersporige Harzer Schmalspurbahnen en de spoorlijn Lathen – Werlte in de spoorwijdte van 750 mm. In Saksen zijn nog diverse lijnen met deze spoorwijdte in bedrijf. In de DDR werden diverse stoomtreinlijnen in stand gehouden.
- Spoorlijn Amstetten – Laichingen
- Borkumer Kleinbahn
- Brohltalbahn
- Brockenbahn
- Harzer Schmalspurbahnen
- Harzquerbahn
- Kreisbahn Leer–Aurich–Wittmund
- Selketalbahn
- Geilenkirchener Kreisbahn
- Haderslebener Kreisbahn
- Bundeswehrloks.de
- Drehscheibe Online
- Eisenbahnfreunde Lengerich e.V.
- Kleinbahn Betriebsgesellschaft gGmbH
- Freundeskreis Feldbahn
- Feldbahnmuseum Guldental
- Harzer Schmalspurbahnen
- Die Heeresfeldbahnseiten
- Inselbahn Langeoog
- Kleinbahn Deinste
- Molli Bahn
- Moorbahn Burgsittensen
- Moorkieker Stade
- Zittauer Schmalspurbahn
- Fichtelbergbahn
- Lössnitzgrundbahn
- Pressnitztalbahn
- Sächsisches Schmalspurbahn-Museum Rittersgrün e.V.
- Waldeisenbahn Muskau
- Museumsbahn Schoenheide
- Prignitzer Kleinbahnmuseum Lindenberg e.V.
- Mecklenburg-Pommersche Schmalspurbahn
- Traditionsverein Kleinbahn des Kreises Jerichow 1 e.V.
- Selfkantbahn
- Dampf-Kleinbahn Mühlenstroth e.V.
- Museumsbahn Walsrode
- Sauerlaender Kleinbahn
- Dampfkleinbahn Bad Orb
- BPE Berlin Parkeisenbahn
- Dresdner Parkeisenbahn
- Frankfurter Feldbahn
- Chiemsee bahn
- Sauschwänzlebahn
Oostenrijk:
- Feld- und Industriebahnmuseum Freiland
- Eisenbahnmuseum Groß Schwechat
- Achenseebahn
- Bregenzerwaldbahn
- Mariazellerbahn
- Museumbahn Mariazellerbahn
- Pinzgauerlokalbahn
- Schneebergbahn
- Zillertalbahn
- Murtalbahn verein 760mm
- Steyrtalbahn (normaal + smalspoor)
- Waldviertelbahn
- Gurkthalbahn
- Taurachbahn
Tsjechië
- Plzeneckazeleznice (Pilsen)
Slowakije
Denemarken
Frankrijk
In Frankrijk vinden we op verschillende plaatsen smalspoorbedrijven / -musea:
- Chemins de fer de Provence
- Chemins de fer départementaux des Ardennes (Noord-Frankrijk/grens met België)
- Decauville (fabrikant)
- Disneyland Railroad (Parijs)
- Gele trein (Ligne de Cerdagne)
- Panoramique des Dômes
- Spoorlijn Nice – Digne-les-Bains
- Spoorlijn Nyon – Morez
- Tramway du Mont Blanc
- Train de Louche
- MVTS Crevevour Le Grand
- Pithiviers Transport Museum
- Chemin de fer du Vivarais
- Chemin de Fer Touristique du Tarn
- Treintje van de Haute Somme
Belgie:
- Chemin de Fer Sprimont (CFS) (600 mm)
- Rail Rebecq Rognon (RRR) (600 mm)
- Dierenpark Pairi Daiza (600 mm).
- Stoomcentrum Maldegem (SCM) (600 mm)
- Le Petit Train de La Louvière (L’Association Belge de Vapeur Vive)
- Petit Tram Vert de Charleroi (PTVC).
- Petit train à vapeur de Forest (PTVF)
- Chemin de Fer de Sprimont
- Rail Rebecq Rognon, Rebecq
- Tramania VZW
Groot-Brittannië
Hieronder een lijst met nog actieve smalspoormusea in Groot-Brittannië. Er zijn daarnaast ook veel smalspoormaatschappijen te zijn. Zie deze link voor meer informatie: https://en.wikipedia.org/wiki/British_narrow-gauge_railways.
- Amberley Working Museum
- Armley Mills Industrial Museum
- Blists Hill Clay Mine Railway
- Golden Valley Light Railway
- Irchester Narrow Gauge Railway Museum
- Moseley Industrial Narrow Gauge Tramway and Museum
- Moseley Railway Trust
- Narrow Gauge Railway Museum
- Penrhyn Castle Railway Museum
- Purbeck Mineral and Mining Museum[
- Westonzoyland Pumping Station Museum
Zwitserland
- Appenzellerbahnen
- Jungfraubahnen
- Berner Oberland Bahnen
- Schynige Platte Bahn
- Brienz Rothorn Bahn
- Dampfbahn Furka Bergstrecke
- Gornergratbahn
- Zentralbahn
- Montreux Berner Oberland Bahn
- Rhätische Bahn




